ภารกิจงานประกันฯ

ภารกิจงานประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา (Internal Quality Assurance: IQA) คือหัวใจสำคัญของการบริหารจัดการศึกษา เพื่อให้มั่นใจว่าสถานศึกษานั้นสามารถจัดการศึกษาได้อย่างมีคุณภาพตามมาตรฐานที่กำหนด และมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง

งานประกันคุณภาพภายใน ไม่ใช่ เพียงแค่การเตรียมเอกสารเพื่อรองรับการประเมินภายนอก (สมศ.) แต่เป็นกระบวนการที่ต้องทำเป็นประจำ เป็นวิถีชีวิตของคนในโรงเรียน เพื่อประโยชน์สูงสุดของผู้เรียน

นี่คือสรุปภารกิจหลักของงานประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา โดยแบ่งเป็นขั้นตอนตามวงจรคุณภาพ (PDCA) ดังนี้ครับ:

1. ขั้นการเตรียมการและวางแผน (Plan)

ภารกิจในขั้นนี้คือการสร้างรากฐานและทิศทางของสถานศึกษา

• การกำหนดมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา:

  • นำมาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐาน (ระดับชาติ) มาเป็นกรอบ แล้วปรับปรุงหรือเพิ่มเติมให้สอดคล้องกับบริบท วิสัยทัศน์ และอัตลักษณ์ของโรงเรียน

  • กำหนดค่าเป้าหมายความสำเร็จในแต่ละมาตรฐานให้ชัดเจน (KPIs).

• การจัดทำแผนพัฒนาการจัดการศึกษา (แผนกลยุทธ์):

  • วางแผนระยะยาว (เช่น 3-5 ปี) ว่าโรงเรียนจะมุ่งไปในทิศทางใด เพื่อให้บรรลุตามมาตรฐานที่ตั้งไว้

• การจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปี (Action Plan):

  • แปลงแผนระยะยาวมาเป็นโครงการและกิจกรรมที่ต้องทำในแต่ละปีการศึกษา พร้อมระบุงบประมาณ ผู้รับผิดชอบ และระยะเวลาที่ชัดเจน

• การสร้างความตระหนัก:

  • สื่อสารให้ครู บุคลากร ผู้ปกครอง และชุมชน เข้าใจถึงความสำคัญและเป้าหมายของการประกันคุณภาพ

2. ขั้นการดำเนินงานตามแผน (Do)

ภารกิจในขั้นนี้คือการนำแผนที่วางไว้ไปสู่การปฏิบัติจริง

• การบริหารจัดการตามโครงสร้าง:

  • จัดโครงสร้างการบริหารงานในโรงเรียน (วิชาการ, งบประมาณ, บุคคล, ทั่วไป) ให้เอื้อต่อการขับเคลื่อนงานคุณภาพ

• การพัฒนาหลักสูตรและการจัดการเรียนการสอน:

  • ครูออกแบบและจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ (Active Learning) สอดคล้องกับมาตรฐาน

  • มีการวัดและประเมินผลผู้เรียนตามสภาพจริง

• การพัฒนาครูและบุคลากร:

  • ส่งเสริมให้ครูได้รับการอบรม พัฒนาตนเอง และทำวิจัยในชั้นเรียนเพื่อแก้ปัญหาผู้เรียน

• การจัดสภาพแวดล้อมและแหล่งเรียนรู้:

  • ดูแลอาคารสถานที่ ห้องเรียน และแหล่งเรียนรู้ให้ปลอดภัยและเอื้อต่อการเรียนรู้

3. ขั้นการติดตาม ตรวจสอบ และประเมินคุณภาพ (Check)

ภารกิจในขั้นนี้คือการตรวจสอบว่า "สิ่งที่เราทำ" นั้นได้ผลตาม "สิ่งที่เราตั้งเป้า" หรือไม่

• การติดตามตรวจสอบ (Monitoring & Auditing):

  • มีคณะกรรมการ หรือระบบการนิเทศภายใน ติดตามการดำเนินงานโครงการต่างๆ เป็นระยะๆ ไม่ใช่รอทำตอนสิ้นปีทีเดียว

  • นิเทศการสอนของครู เพื่อให้คำแนะนำและช่วยเหลือ

• การประเมินคุณภาพภายในตามมาตรฐานการศึกษา:

  • เมื่อสิ้นปีการศึกษา สถานศึกษาต้องทำการประเมินตนเองโดยเทียบกับ "ค่าเป้าหมาย" ที่ตั้งไว้ในข้อ 1

  • เก็บรวบรวมข้อมูล ร่องรอย หลักฐานเชิงประจักษ์ ทั้งด้านคุณภาพผู้เรียน ด้านการบริหาร และด้านการจัดการเรียนการสอน

4. ขั้นการสรุปรายงานและนำผลไปพัฒนา (Act)

ภารกิจในขั้นนี้คือหัวใจสำคัญที่สุด คือการนำผลประเมินมาปรับปรุง

• การจัดทำรายงานการประเมินตนเองของสถานศึกษา (Self-Assessment Report : SAR):

  • นี่คือ "เอกสารสำคัญที่สุด" ของงานประกันฯ เป็นการสรุปผลการดำเนินงานในรอบปีว่า มาตรฐานใดบรรลุ มาตรฐานใดไม่บรรลุ มีจุดเด่นอะไร มีจุดที่ควรพัฒนาอะไร

  • SAR ต้องนำเสนอต่อคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานให้ความเห็นชอบ และเปิดเผยต่อสาธารณชน (ผู้ปกครอง ชุมชน)

• การนำผลการประเมินไปใช้ในการปรับปรุงและพัฒนา:

  • นำ "จุดที่ควรพัฒนา" จาก SAR ไปวางแผนในปีการศึกษาถัดไป (วนกลับไปที่ขั้น Plan ใหม่)

  • หากพบปัญหาเร่งด่วน ต้องรีบแก้ไขทันที (Corrective Action)

  • หากพบแนวทางปฏิบัติที่ดี (Best Practice) ให้นำมาขยายผลและแบ่งปัน

สรุปเป้าหมายสูงสุด

ภารกิจงานประกันคุณภาพภายใน ไม่ใช่การสร้างภาระงานเอกสาร แต่คือ "กระบวนการสร้างความมั่นใจ" ว่าโรงเรียนจะผลิตนักเรียนที่มีคุณภาพตามที่สังคมคาดหวัง และโรงเรียนจะไม่หยุดพัฒนาตนเอง